De afgelopen weken werden het Zuiden en Oosten in Nederland getroffen door hevige buien en rivieren en beken die buiten hun oevers traden. De schade wordt nog opgemaakt, maar zal zonder meer miljoenen euro’s bedragen. Getroffen burgers zijn boos op de waterschappen omdat zij verzuimd zouden hebben om de wateroverlast te voorkomen en dienen massaal hun schadeclaims in.

Maar is dit soort overlast überhaupt te voorkomen? Een inventarisatie. 

 

Op sommige plaatsen viel de afgelopen weken binnen 24 uur 80 millimeter water terwijl de riolering maximaal 30 millimeter kan verwerken. Verzekeraars betalen op dit moment jaarlijks zo’n 90 miljoen euro aan waterschade, maar verwachten dat het als gevolg van de klimaatverandering zal oplopen tot zo’n 200 miljoen euro per jaar. Voor waterschappen staat er veel op het spel en zij bevinden zich in een spagaat. Door de politiek zijn ze in het Bestuursakkoord Water gehouden aan bezuinigingen, maar het regent schadeclaims als er onverhoopt wateroverlast ontstaat. De uitdaging voor elk waterschap is voor zo min mogelijk geld, de meest effectieve maatregelen nemen. En dan is daar het ‘enfant terrible’; de zomerse onheilsbui.


Inzet burgers


Waterschappen en gemeenten zijn in hun dagelijks werk sterk afhankelijk van weersvoorspellingen. Volgens het KNMI zijn zomerse onweersbuien echter haast niet te voorspellen. De hevige buien ontwikkelen en verplaatsen zich zo snel dat de locatie waar het water gaat vallen niet exact te bepalen is. Voor waterschap De Dommel was dat de afgelopen weken reden om burgers te vragen om zelf ook maatregelen te nemen om eventuele wateroverlast te voorkomen. Het afkoppelen van de riolering, het plaatsen van zandzakken en het leeghalen van kelders en parkeergarages behoorden tot de mogelijkheden. Maar in Brabant zijn uiteindelijk vooral boeren in het buitengebied getroffen door de overstromingen en daardoor kan er deze zomer niet worden geoogst. Een hard gelag.


Incident?

Martin Bouwman, woordvoerder van waterschap De Dommel, stelt dat wat er nu is gebeurd, uitzonderlijk is voor deze periode in het jaar. “In de zomer hebben wij normaal te maken met droogte en proberen we het water zo lang mogelijk vast te houden. Eerst moet nu worden vastgesteld hoe uitzonderlijk dit soort buien zijn. Als blijkt dat dit geen incident is, zullen we extra maatregelen moeten nemen. Persoonlijk heeft de onvoorspelbaarheid van de buien me ook verrast. Een app als buienradar zat er de afgelopen weken vaak naast, terwijl de voorspellingen de rest van het jaar grotendeels kloppen. ”


Overzicht bergingscapaciteit

Op sommige plaatsen in Nederland viel er binnen 24 uur 80 millimeter water terwijl de riolering maximaal 30 millimeter kan verwerken. Dat betekent dat de riolering het water sowieso niet kan verwerken en dat er aanvullende maatregelen nodig zijn. Bijvoorbeeld op particulier terrein. Burgers kunnen hun regenwaterafvoer afkoppelen van de riolering, groene daken aanleggen of kiezen voor waterdoorlatende bestrating of groen in de tuin. Ook een beter overzicht van de bergingscapaciteit in een bepaald gebied is van groot belang. Met centrale regie kan bijvoorbeeld heel snel water worden weggesluisd naar plaatsen waar nog capaciteit bestaat.


Extra bemalen

Het Hoogheemraadschap van Delfland werd niet getroffen door de hoosbuien, maar beschikt over een systeem waarbij de belangrijkste kunstwerken (gemalen en stuwen) geautomatiseerd zijn. “De weersvoorspellingen zijn de zwakke schakel. Een waterschap als Delfland bestrijkt voor een meteoroloog een relatief klein gebied en het is dus lastig te voorspellen of een bui in jouw gebied zal vallen. Wij lossen dat nu op door bij de aankondiging van zomerse buien in een groter gebied extra te bemalen en het overtollige water naar de Noordzee of de Nieuwe Waterweg te leiden”, vertelt senior peilbeheerder Peter Beukema van Delfland. Hij voegt daar nog wel aan toe dat er bij het bemalen altijd rekening moet worden gehouden met de tuinders in het Westland die juist veel water nodig hebben. Een dilemma waar ook andere waterschappen mee kampen.


Buffers

Het probleem is echter dat de buien erg lokaal en onvoorspelbaar zijn. Beukema: “De nieuwe klimaatscenario’s geven aan dat hier bijna geen structurele oplossing voor is. Je moet samen met gemeenten een tandje bijzetten om onze gebieden meer klimaatbestendig te maken. Delfland gaat na of ons systeem robuust genoeg is en wat er meer aan gedaan kan worden. We zoeken het niet in klassieke oplossingen als retentiegebieden, maar in ondergrondse bergingen, afkoppelen en groene daken. En dan nog is het de vraag of je het droog houdt. Misschien is incidentele wateroverlast iets wat we met z’n allen moeten accepteren. “


Samenwerking

“Wellicht valt er ook nog wat winst te behalen doordat de waterschappen onderling gaan samenwerken”, oppert Marcel Laes, directeur van Cimpro. “Er zouden bijvoorbeeld gezamenlijk ook retentiegebieden moeten worden aangelegd voor zomerse buien. Als de waterschappen met realtime, internationale informatiesystemen (inclusief weersvoorspellingen, neerslagmeters en capaciteit waterbergingen) samen met behulp van een centrale regiekamer kunnen bepalen waar overtollig water het best kan worden vastgehouden, zou dat de schade kunnen beperken. In zo’n systeem zou dan ook de bergingscapaciteit van particulieren moeten worden meegenomen. Alleen in een integraal watersysteem dat gebruikmaakt van alle moderne hulpmiddelen kunnen we de gevolgen van klimaatverandering het hoofd bieden. “

______________________________________________________________________________________________

Lees meer over de watermanagement oplossingen van CimPro

______________________________________________________________________________________________

 


Wenst u meer info over oplossingen voor slim watermanagement?

Wij helpen u graag met vrijblijvend advies op maat voor uw onderneming.

Neem contact op