Haarvaten beter benutten

De recente wateroverlast heeft de watersector opnieuw gewezen op kwetsbaarheden in het watersysteem. Waterschappen zoeken naarstig naar oplossingen om ook in de zomer droge voeten te houden. Te nemen maatregelen hoeven niet altijd kostbaar te zijn. Met slimme oplossingen en een integrale aanpak valt er in de haarvaten van het watersysteem veel winst te behalen.


Wateroverlast ontstaat vaak op andere plaatst dan waar het zich verzameltWytze Schuurmans, directeur bij adviesbureau Nelen & Schuurmans, geeft aan dat er bij grote problemen vaak wordt gezocht naar grote oplossingen. “Het creëren van extra waterberging is echter bijzonder kostbaar en biedt niet altijd soelaas. Wateroverlast is vaak vrij lokaal en je moet het dan ook lokaal oplossen. Ik vergelijk de aanpak wel eens met hersenchirurgie. Het is van cruciaal belang eerst een juiste diagnose te stellen om daarna trefzeker te kunnen ingrijpen. Wateroverlast ontstaat vaak op een andere plaats dan waar het water zich verzamelt.”

Lokaal maatwerk

“In onze 3Di module is het mogelijk om met behulp van hoogtekaarten, rekenkundige modellen, foto’s en satellietbeelden een diagnose te stellen”, vertelt Schuurmans. “Door de fijnmazige hoogtekaart kun je de beelden het best vergelijken met een MRI-scan. Dankzij deze scan kun je heel lokaal maatwerk gaan leveren en bijsturen. Voor inwoners van Rotterdam, Amsterdam, Den Haag, Purmerend, Almelo en Almere hebben we onlangs een waterlabel ingevoerd. Zij kunnen per woning aangeven hoeveel water er wordt vastgehouden. Het waterlabel geeft in combinatie met een 3Di beeld ook advies of er extra maatregelen mogelijk zijn. Na een periode van hevige regenval kunnen de inwoners nagaan of de getroffen maatregelen effect hebben gehad. Maar de gemeenten of waterschap kan dit vooraf nauwkeurig berekenen. Door als overheid met de burger samen te werken valt er lokaal veel te verbeteren. “

 

Burger als sensor


Waterbuffers monitorenArjen van Dam, business development manager bij ICT is er van overtuigd dat samenwerking in de hele waterketen een voorwaarde is om wateroverlast beter het hoofd te kunnen bieden. “Door waterbuffers bij gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat, provincies en drinkwaterbedrijven te monitoren, kan er met behulp van informatietechnologie en centrale regie relatief makkelijk extra capaciteit worden benut.”

Daarnaast is Van Dam voorstander van het inzetten van de burger als sensor. “Door een netwerk te creëren, vergelijkbaar met Amber Alert, kun je burgers push-berichten sturen bij dreigende wateroverlast. Aangesloten burgers kunnen vervolgens data, zoals peilstanden en foto’s, aanleveren op basis waarvan de waterschappen maatregelen kunnen nemen. Als je de burger voor die informatie beloont, bijvoorbeeld door een korting op de WOZ-belasting of kaartjes voor een dagje uit, willen zij graag meewerken.”


Creatieve oplossingen

Voor de waterschappen Roer en Overmaas en Peel en Maasvallei in Limburg heeft ICT een app ontwikkeld waarmee nu al pushberichten kunnen worden verstuurd. Burgers kunnen per meetpunt aangeven of zij een bericht willen ontvangen bij verhoogde waakzaamheid. Zo is het mogelijk om de waterstanden en de afvoer in je directe omgeving te volgen. Dit soort applicaties worden internationaal overigens al veel langer toegepast. Van Dam: “In Kuala Lumpur wordt bijvoorbeeld een verkeerstunnel in geval van nood gebruikt voor de afvoer van regenwater. Op dat vlak zouden we in Nederland ook wat creatiever kunnen zijn.”
 

Karl Blokland, directeur van Waterschap Vallei en Veluwe beaamt dat creatieve oplossingen nodig zijn. Hij voegt toe dat zowel lokaal maatwerk als centrale regie (in een groter gebied en in de hele waterketen) vereist zijn om ernstige wateroverlast het hoofd te kunnen bieden. “Maar we moeten ook reëel zijn. Er is een eindigheid aan de techniek. De buien en intensiteiten maar ook de lokale verschillen die we de laatste periode zien waarin soms meer dan 100 mm water valt, zijn in veel gebieden niet op te vangen.”


Ook volgens Blokland is er nog wel een wereld te winnen. Daarbij maakt hij onderscheid tussen maatregelen in stedelijk en in landelijk gebied. “In steden kan ontharding van tuinen aardig wat extra capaciteit opleveren. Een goed voorbeeld is ‘Operatie Steenbreek’. In dat project worden inwoners in twaalf gemeenten, gestimuleerd om regenwater af te koppelen en tuinen te vergroenen om zo wateroverlast te verminderen. In landelijke gebieden werken we aan het verbeteren van de grond. Het verbeteren van de bodemstructuur is onder meer onderdeel van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Een bodem met een goede organische en chemische samenstelling kan meer water vasthouden. Dat werkt niet alleen positief in periodes van hevige regenval, maar ook in periodes van grote droogte waarbij het organisch materiaal vocht vasthoudt. Bijkomend voordeel is dat deze bodem ook vruchtbaarder is.”


Open data

Waterschap Vallei en Veluwe is daarnaast een groot voorstander van samenwerking in de hele waterketen. Blokland: “Nu zijn het watersysteem en de waterketen nog gescheiden, maar op termijn willen we die functies integreren. Samen met Deltares onderzoeken we of we alle meetsystemen op elkaar kunnen aansluiten om op basis van alle beschikbaar data te kunnen sturen.”


Daarbij gaat het echter vaak om gesloten systemen. Volgens Marcel Laes, directeur van automatiseringsbedrijf CimPro, gespecialiseerd in het aanleggen van netwerken die de uitwisseling van open data mogelijk maken, vormen dit soort systemen een struikelblok. “Het uitwisselen van data vraagt om open technologie. Om te kunnen profiteren van alle beschikbare data is het openen van systemen een belangrijke eerste stap. Om wateroverlast in de toekomst te voorkomen zouden alle spelers in de waterketen daar nu al rekening mee kunnen houden.”

Blokland ten slotte: “Met open data kunnen we de strategische hoofdfuncties van het water het best beheren. Er is immers al een schat aan gegevens beschikbaar.”

Esther Rasenberg is journalist.

 

Wenst u meer info over het aanleggen van netwerken met Open Telemetrie?

Wij helpen u graag met vrijblijvend advies op maat voor uw onderneming.

Neem contact op